1.17 change: Registratie van een laatste wilsbeschikking uit een andere bron

Context

Een laatste wilsbeschikking wordt in eLys normaal via het Rijksregister opgehaald. In de praktijk kan de gemeente van overlijden ook kennis hebben van een laatste wilsbeschikking uit een andere bron die niet in het Rijksregister geregistreerd is, in de vorm van een testament (ondertekend en gedateerd document door de overledene, bewaard bij een nabestaande/overlijdensverzekeraar/notaris/…). De gemeente van overlijden dient geïnformeerd te zijn van de aanwezigheid van deze andere laatste wil om zo de correcte interpretatie te kunnen doen rond de (aanvraag tot) toestemming tot begraven of crematie. Het ontvangst van (een afschrift van) deze laatste wilsbeschikking via nabestaanden/uitvaartondernemer/… door de gemeente gebeurt buiten eLys.

Een volledige verwerking van zo'n externe wilsbeschikking vraagt een grotere ontwikkeling, terwijl nog onvoldoende bekend is hoe vaak deze situatie voorkomt. Met deze wijziging wordt daarom een eerste, beperkte versie voorzien: de gemeente van overlijden kan aangeven dat er een laatste wilsbeschikking uit een andere bron bestaat en registreert daarbij uitsluitend de datum van verklaring. Zo zorgen we ervoor dat de interpretatie van de toestemming tot begraven of crematie correct kan gebeuren.

Beschrijving van de wijzigingen

Huidig en nieuw gedrag

Vandaag bevat eLys alleen de laatste wilsbeschikking die via het Rijksregister werd opgehaald. Vanaf deze release kan de gemeente van overlijden daarnaast maximaal één laatste wilsbeschikking uit een andere bron registreren.

De beide wilsbeschikkingen staan los van elkaar:

• een laatste wilsbeschikking uit een andere bron kan ook bestaan wanneer geen laatste wilsbeschikking in het Rijksregister gekend is;

• eLys bepaalt niet welke wilsbeschikking geldig is;

• eLys vergelijkt de datums niet en laat ook een datum toe die vóór de datum van de Rijksregisterverklaring ligt;

• van de laatste wilsbeschikking uit een andere bron wordt voorlopig alleen de datum van verklaring bewaard.

De bestaande endpoints voor de laatste wilsbeschikking uit het Rijksregister wijzigen niet. Zo blijft hun huidige semantiek behouden, waaronder HTTP-status 404 wanneer geen Rijksregisterverklaring beschikbaar is.

Nieuwe endpoints voor de gemeente van overlijden

Een laatste wilsbeschikking uit een andere bron registreren of overschrijven:

PUT /burgerlijke-stand/v1/other-last-will/{dossiernummer}

{
  "dateOfDeclaration": "2026-07-29"
}

De geregistreerde datum opvragen:

GET /burgerlijke-stand/v1/other-last-will/{dossiernummer}

Wanneer geen laatste wilsbeschikking uit een andere bron geregistreerd is, antwoordt dit endpoint met HTTP-status 404.

De registratie verwijderen:

DELETE /burgerlijke-stand/v1/other-last-will/{dossiernummer}

Zowel het registreren als het verwijderen trekt een reeds opgeladen toestemming tot begraven of crematie in. De toestemming moet opnieuw worden afgeleverd omdat het document melding moet maken van het bestaan van een laatste wilsbeschikking uit een andere bron.

De intrekking wordt opgenomen in de dossierhistoriek met een van deze nieuwe redenen:

• ANDERE_LAATSTE_WILSBESCHIKKING_GEREGISTREERD

• ANDERE_LAATSTE_WILSBESCHIKKING_VERWIJDERD

De uitvaartondernemer ontvangt hiervoor ook een actie en een e-mailnotificatie.

Vermelding op het toestemmingsdocument door de gemeente van overlijden

Wanneer een laatste wilsbeschikking uit een andere bron aanwezig is, moet de gemeente van overlijden dit ook vermelden op de toestemming tot begraven of crematie. Zo is voor de ontvanger duidelijk dat de gemeente bij het afleveren van de toestemming niet alleen rekening heeft gehouden met de gegevens uit het Rijksregister.

Vóór de toestemming wordt afgeleverd, controleert de gemeente van overlijden of de toegestane lijkbezorging overeenstemt met de laatste wilsbeschikking uit de andere bron die zij buiten eLys heeft ontvangen. Dit voorkomt dat een toestemming wordt afgeleverd voor een andere lijkbezorging dan in die laatste wilsbeschikking is bepaald.

Dit blok wordt alleen opgenomen wanneer in eLys een laatste wilsbeschikking uit een andere bron geregistreerd is. Wanneer er geen registratie is, wordt geen extra blok op de toestemming getoond.

Zie voorbeeldsjabloon met de door te voeren aanpassingen in groen gearceerd: 04-09-2026_PUB_sjabloon_toestemmingtotbegravencrematie (gebruikersomgeving change pagina).pdf

Uitbreiding van de dossiergegevens voor de gemeente van overlijden

De volgende bestaande endpoints krijgen de optionele eigenschap andereLaatsteWilsbeschikkingUri:

• GET /burgerlijke-stand/v2/dossiers

• GET /burgerlijke-stand/v1/dossiers/gewijzigd

• GET /burgerlijke-stand/v1/dossiers/{dossiernummer}

{
  "andereLaatsteWilsbeschikkingUri": "https://elys.api.athumi.eu/burgerlijke-stand/v1/other-last-will/{dossiernummer}"
}

Via deze URI kan de datum van verklaring worden opgehaald. De URI is alleen aanwezig wanneer een laatste wilsbeschikking uit een andere bron geregistreerd is.

Wijzigingen voor de uitvaartondernemer

De uitvaartondernemer kan de datum opvragen via:

GET /uitvaart/v1/other-last-will/{dossiernummer}

Wanneer geen laatste wilsbeschikking uit een andere bron geregistreerd is, antwoordt dit endpoint met HTTP-status 404.

Ook GET /uitvaart/v1/dossiers/{dossierNummer} krijgt de optionele eigenschap andereLaatsteWilsbeschikkingUri. Alleen wanneer deze URI aanwezig is, is een bijkomende API-aanroep nodig om dateOfDeclaration op te halen.

In de eLys-webtoepassing wordt het blok Laatste wilsbeschikking opgesplitst in Uit het Rijksregister en Uit een andere bron. Bij een geregistreerde verklaring worden de datum en de melding getoond dat eLys geen uitspraak doet over welke wilsbeschikking geldig is. Wanneer geen verklaring uit een andere bron geregistreerd is, wordt vermeld dat de gemeente niets heeft gemeld en dat de uitvaartondernemer contact moet opnemen met de gemeente wanneer die toch over zo'n verklaring beschikt.

De informatie over een laatste wilsbeschikking uit een andere bron blijft ook na 90 dagen zichtbaar en wordt niet samen met de Rijksregisterverklaring gearchiveerd.

Impact op integratoren en verwachte acties

Gemeente overlijden

Impact

• De integratie kan een laatste wilsbeschikking uit een andere bron registreren, opvragen en verwijderen via de nieuwe endpoints.

• De bestaande dossierendpoints kunnen de optionele eigenschap andereLaatsteWilsbeschikkingUri teruggeven.

• Het registreren of verwijderen van de verklaring trekt een bestaande toestemming in.

• De dossierhistoriek krijgt twee nieuwe redenen voor het type TOESTEMMING_VERWIJDERD.

• Het toestemmingsdocument krijgt, uitsluitend wanneer een laatste wilsbeschikking uit een andere bron aanwezig is, een extra blok met de aanwezigheid en de datum van verklaring.

Verwachte acties

• Implementeer de nieuwe endpoints wanneer gemeentelijke gebruikers deze informatie vanuit hun toepassing moeten kunnen beheren.

• Laat de gebruiker maximaal één verklaring uit een andere bron registreren en stuur uitsluitend dateOfDeclaration door.

• Verwerk de twee nieuwe historiekredenen en zorg dat onbekende enumwaarden de integratie niet doen falen.

• Toon na registratie of verwijdering duidelijk dat een eerder opgeladen toestemming is ingetrokken en dat een nieuwe toestemming moet worden afgeleverd.

• Neem het conditionele blok met aanwezigheid en datum op in het toestemmingsdocument.

Uitvaartondernemer

Impact

• Het dossierdetail kan de optionele eigenschap andereLaatsteWilsbeschikkingUri bevatten.

• Via de nieuwe GET kan de datum van verklaring worden opgehaald.

• Registratie of verwijdering door de gemeente kan een bestaande toestemming intrekken en veroorzaakt een nieuwe actie en e-mailnotificatie.

• De actielijst krijgt de nieuwe waarden ANDERE_LAATSTE_WILSBESCHIKKING_GEREGISTREERD en ANDERE_LAATSTE_WILSBESCHIKKING_VERWIJDERD.

Verwachte acties

• Ondersteun de optionele URI en voer alleen een bijkomende GET uit wanneer ze aanwezig is.

• Toon de datum van verklaring, de bronvermelding en de waarschuwing dat eLys niet bepaalt welke wilsbeschikking geldig is.

• Verwerk beide nieuwe actiewaarden en zorg dat onbekende enumwaarden de integratie niet doen falen.

• Beschouw de eerdere toestemming na zo'n actie als ingetrokken en bied een lokaal opgeslagen of gecachet document niet meer als geldige toestemming aan.

• Wacht op een nieuwe toestemming van de gemeente vóór het dossier als volledig afgewerkt te behandelen.

Gemeente begraven

Er worden in deze story geen nieuwe endpoints of velden voor de gemeente van begraven beschreven. Wanneer een toestemming door deze wijziging wordt ingetrokken, geldt de bestaande verwerking voor ingetrokken toestemmingen zoals beschreven in 1.15 change: Automatisch intrekken van toestemming bij relevante wijzigingen aan de inlichtingenfiche.

Verwachte acties

• Geen bijkomende API-aanpassing verwacht wanneer de bestaande verwerking van ingetrokken toestemmingen al ondersteund wordt.

• Beschouw een ingetrokken of eerder lokaal opgeslagen toestemmingsdocument niet langer als geldig en verwerk een later afgeleverde nieuwe toestemming voor hetzelfde dossier.

Crematorium

Er worden in deze story geen nieuwe endpoints of velden voor crematoria beschreven. Wanneer een toestemming door deze wijziging wordt ingetrokken, geldt de bestaande verwerking voor ingetrokken toestemmingen zoals beschreven in 1.15 change: Automatisch intrekken van toestemming bij relevante wijzigingen aan de inlichtingenfiche.

Verwachte acties

• Geen bijkomende API-aanpassing verwacht wanneer de bestaande verwerking van ingetrokken toestemmingen al ondersteund wordt.

• Beschouw een ingetrokken of eerder lokaal opgeslagen toestemmingsdocument niet langer als geldig en verwerk een later afgeleverde nieuwe toestemming voor hetzelfde dossier.

Departement Zorg

Geen impact of actie verwacht.

De story beschrijft geen wijziging aan een API, bericht of proces voor Departement Zorg.